TEMSA, otobüs, midibüs ve hafif kamyon üretimi alanında faaliyet gösteren, ihracat ağırlıklı bir sanayi üreticisidir. Şirketin operasyonel süreçlerinin yanı sıra, emisyon profilinin önemli bir bölümü satılan araçların kullanım aşamasından ve satın alınan mal ve hizmetlerden kaynaklanmaktadır. Bu nedenle iklim stratejisi yalnızca operasyonel verimlilikle sınırlı tutulmamış, ürün portföyü, tedarik zinciri ve kullanım aşamasını kapsayacak biçimde yapılandırılmıştır.
Bilim Temelli Hedeflere Yönelme Gerekçesi
TEMSA’nın SBTi sürecine dahil olma kararı, emisyon azaltım hedeflerinin uluslararası kabul görmüş metodolojilere dayanması gerekliliğinden doğmuştur. Şirketin ihracat yaptığı pazarlarda düşük ve sıfır emisyonlu araçlara yönelik düzenlemelerin artması, kamu ihalelerinde çevresel kriterlerin güçlenmesi ve elektrikli araç talebinin yükselmesi bu süreci hızlandırmıştır.
SBTi süreci ayrı bir proje olarak değil, mevcut stratejik yönelimin metodolojik olarak güçlendirilmesi şeklinde yürütülmüştür. Sektör rehberinin güncellenmesi sonrasında hedefler revize edilmiş ve Net-Sıfır Standardı gereklilikleri doğrultusunda kapsam genişletilmiştir.
Hedeflerin Kapsamı
TEMSA’nın SBTi onaylı hedefleri Kapsam 1, 2 ve 3 emisyonlarını içermektedir;
2030 Ara Hedefleri;
- Kapsam 1 ve 2 emisyonlarının 2021 baz yılına göre %68,6 azaltılması
- Satılan otobüs ve midibüslerin kullanımından kaynaklanan kuyudan tekerleğe (well-to-wheel) Kapsam 3 emisyonlarının 2023 baz yılına göre %42 azaltılması
- Aynı kategoride yolcu-kilometre başına %59,6 azaltım
2050 Uzun Dönem Hedefleri;
- Kapsam 1 ve 2 2021 baz yılına göre emisyonlarının %90 azaltılması
- Satın alınan mal ve hizmetler ile satılan araçların kullanımından kaynaklanan Kapsam 3 emisyonlarının yolcu-kilometre başına 2023 baz yılına göre %97 azaltılması
- 2050 yılına kadar değer zinciri genelinde net sıfır emisyona ulaşılması
Bu yapı, özellikle kullanım aşaması yüksek emisyon yaratan ürünlere sahip sanayi üreticileri açısından kritik olan “downstream” emisyonları da kapsayan bütüncül bir yaklaşımı yansıtmaktadır.
Hedeflerin İş Modeline Entegrasyonu
SBTi süreci stratejiden bağımsız bir taahhüt olarak değil; üretim, AR-GE ve ürün dönüşüm süreçleriyle entegre bir çerçeve olarak ele alınmıştır.
Satılan araçların kullanım kaynaklı emisyonlarının azaltımı, elektrikli ve düşük emisyonlu araç portföyünün genişletilmesiyle doğrudan ilişkilidir. Böylece ürün stratejisi ile Kapsam 3 hedefleri arasında doğrudan bir bağ kurulmuştur.
Tedarik zinciri tarafında ise IMPACT projesi ile sürdürülebilir tedarik zinciri yönetimi yaklaşımı geliştirilmiştir. Bu kapsamda potansiyel tedarikçilerden soru setleri ile sürdürülebilirliğe ilişkin bilgiler talep edilerek analiz edilmekte, sürdürülebilirlik hedefleri ve etik kriterlere en uygun tedarikçiler tercih edilmektedir. Tedarikçilerle en iyi uygulamalar ve yenilikçi çözümler düzenli olarak paylaşılmakta, sürdürülebilirlik performanslarını geliştirmeleri için etkinlikler gerçekleştirilmektedir. Tedarikçiler düzenli olarak izlenmekte ve raporlanmaktadır. Sürdürülebilir tedarik zinciri yönetimi yaklaşımından alınan olumlu sonuçlar nedeniyle bu yapının bayi ve servis ağını ve lojistik operasyonları kapsayacak şekilde genişletilmesi planlanmaktadır. Geliştirilen yöntem bayi, yetkili servis ağı ve lojistik operasyonlarına da uygulanacak böylece özellikle değer zincirinin daha etkin ve verimli planlanması sağlanacaktır. Bu yalnızca üretim değil, uçtan uca değer zinciri perspektifinin benimsendiğinin göstergesidir.
Veri Yönetimi ve Süreçte Karşılaşılan Zorluklar
SBTi sürecinde karşılaşılan başlıca zorluklar:
Sektör rehberinin güncellenmesi sonrasında hedeflerin kısa sürede yeni metodolojiye uyumlu hale getirilmesi: İlgili sektör rehberinin yayımlanmasıyla ve metodolojik gerekliliklerin netleşmesi ile taahhüt süresi içinde hedef setinin yeni teknik gerekliliklere uyumlu şekilde revize edilmesi ve doğrulamaya hazır hale getirilmesinin yarattığı zaman baskısı,
Net-Zero Standard teknik gerekliliklerinin yorumlanması:SBTi sektör kılavuzları ve Net-Zero Standard gerekliliklerinin (kapsam, hedef oranı, zaman ufku vb.) yorumlanması ve uygulanmasının gerektirdiği teknik uzmanlık,
Tedarikçi vb. gibi dış paydaş kaynaklı veri eksikliği ve metodolojik farklılıklar: Tedarikçilerden birincil veri temini sınırlı olduğundan, farklı tahminleme yöntemlerine başvurulmasının gerekliliği,
SBTi doğrulama sürecinde geri bildirimlere hızlı yanıt verme: Hedef setinin revize edilmesi ve teknik açıklamaların detaylandırılması ihtiyacıdır.
Bu zorlukların aşılması için:
- Mevcut sera gazı envanteri ve azaltım senaryoları gözden geçirilmiş, hedef seti güncel metodolojiye uyumlu hale getirilmiştir.
- Rehber dokümanlar detaylı analiz edilmiş ve teknik danışmanlık desteği alınmıştır.
- Birincil verinin sınırlı olduğu alanlarda tutarlı ve şeffaf tahminleme yöntemleri kullanılmıştır.
- Orta vadede birincil veri kullanımını artıracak projeler devreye alınmıştır.
Bu kapsamda, tedarikçi değerlendirme ve seçiminde sürdürülebilirlik kriterleri esas alınmakta, hedefler ve etik standartlarla uyumlu tedarikçiler belirlenmekte, adaylardan bilgiler talep edilip analiz edilmektedir. Süreci desteklemek için eğitimler düzenlenmekte, rehber dokümanlar paylaşılmakta ve iyi uygulamalar aktarılmaktadır. Tedarikçilerle sürekli iletişim kurularak toplantı, atölye ve ortak çalışmalar gerçekleştirilmektedir. Performans düzenli olarak izlenmekte ve raporlanmaktadır. Sonuçlar şeffaf biçimde paylaşılmakla beraber gerekli denetimler yapılmaktadır. Başarılı tedarikçiler ödüllendirilmekte, gelişim ve inovasyon teşvik edilmekte, iyi örnekler yaygınlaştırılmaktadır.
- İç revizyon mekanizmaları güçlendirilerek doğrulama sürecindeki geri bildirimler hızlı şekilde karşılanmıştır.
Sağlanan Katma Değer
Bilim temelli ve doğrulanmış hedeflerin belirlenmesi:
- AR-GE, üretim, satın alma ve tedarik zinciri fonksiyonlarının ortak bir yol haritası doğrultusunda hizalanmasını sağlamıştır.
- Emisyonların kapsam bazında sistematik olarak izlenmesini mümkün kılmıştır.
- Veri temelli karar alma kültürünü güçlendirmiştir.
- Emisyon azaltım hedeflerinin üst yönetim tarafından onaylanarak kurumsal performans göstergelerine entegre edilmesini sağlamıştır.
Dış paydaşlar açısından ise doğrulanmış hedefler:
- Düşük emisyonlu araçlara yönelik artan talebin bulunduğu pazarlarda uyum kapasitesini göstermiştir.
- Karbon regülasyonlarının sıkılaştığı coğrafyalarda rekabet gücünü arttırmıştır.
- Finans kuruluşları açısından iklim risklerinin daha sistematik yönetildiğine işaret etmiştir.
Öğrenilen Dersler
TEMSA deneyimi, özellikle kullanım aşaması yüksek emisyon yaratan sanayi üreticileri için şu unsurların kritik olduğunu göstermektedir:
- Güncel ve kapsamlı bir sera gazı envanteri oluşturulması
- Kapsam 3 emisyonlarının erken aşamada detaylandırılması
- Ürün dönüşüm stratejisi ile emisyon hedefleri arasında doğrudan bağ kurulması
- Tedarikçi veri altyapısının erken dönemde yapılandırılması
- Metodolojik güncellemelerin yakından takip edilmesi
Bilim temelli hedef süreci, yalnızca bir beyan değil; teknik, organizasyonel ve stratejik bir dönüşüm gerektirmektedir. Sanayi üreticileri açısından özellikle ürün kullanım aşaması ve tedarik zinciri emisyonlarının hedef kapsamına dahil edilmesi, net sıfır yol haritasının güvenilirliği açısından belirleyici olmaktadır.
